27.06.2017

Bezpieczna farmakoterapia – bezpieczny pacjent

Zorganizowana 20 czerwca br. przez Polskie Towarzystwo Bezpiecznej Farmakoterapii oraz INFARMĘ konferencja z udziałem przedstawicieli URPL, środowiska lekarskiego, aptekarskiego i pacjenckiego, a także reprezentantów firm farmaceutycznych oraz mediów, wskazała na złożoność i ważność procesu monitorowania działań niepożądanych leków. Uczestnicy spotkania omówili wpływ właściwego postępowania w tym zakresie na ustawiczne podnoszenie bezpieczeństwa pacjentów w czasie farmakoterapii.

Bezpieczna farmakoterapia – bezpieczny pacjent

Spotkanie otworzyła dyrektor generalna INFARMY Bogna Cichowska-Duma, mówiąc o determinacji firm farmaceutycznych w dążeniu do podnoszenia bezpieczeństwa oferowanych pacjentom leków, co możliwe jest dzięki ciągłemu monitorowaniu występowania niepożądanych działań leków (NDL). Dzięki śledzeniu profilu bezpieczeństwa terapii, gdy trafia ona do licznego grona chorych, możliwe jest dokonywanie modyfikacji danych leków oraz opracowywanie nowych. To dzięki nowym terapiom, dotychczas przewlekłe choroby stają się wyleczalne, a choroby śmiertelne zmieniają się w przewlekłe. Zaobserwowane w latach 2000 – 2010 w krajach OECD wydłużenie oczekiwanej długości życia o prawie 2 lata w 70% wynika ze stosowania innowacyjnych terapii – podkreślała dyrektor generalna INFARMY.

Uczestników konferencji powitali również wiceprezes URPL Sebastian Migdalski oraz prezes PTBFarm Marcin Kruk.

Pacjent w systemie Pharmacovigilance

Pierwsza część konferencji dotyczyła znaczenia zgłoszeń od pacjentów w ocenie bezpieczeństwa farmakoterapii. O tym, jak w praktyce wygląda implementacja przepisów dotyczących zgłoszeń od pacjentów mówił dyrektor Andrzej Czesławski z URPL. W opinii Komisji Europejskiej umożliwienie pacjentom zgłaszania niepożądanych działań produktów leczniczych bezpośrednio do kompetentnych instytucji w znaczący sposób ma poprawić nadzór nad bezpieczeństwem farmakoterapii. W celu zwiększenia stopnia świadomości zarówno środowiska medycznego, jak i pacjentów, URPL promuje system zgłoszeń NDL poprzez stronę internetową Urzędu, spoty zawieszane w sieci, plakaty informacyjne oraz zapisy w ulotkach produktów leczniczych. Od momentu wprowadzenia przepisów nakazujących zbieranie NDL, ich liczba sukcesywnie rośnie, co oznacza postępujący wzrost świadomości wśród wszystkich zainteresowanych stron – powiedział.

O doświadczeniach w zbieraniu i opracowywaniu wniosków ze zgromadzonych informacji nt. NDL z perspektywy globalnej firmy farmaceutycznej mówił Craig Hartford, Head of Safety Surveillance and Risk Management, Pfizer Essential Health, Worldwide Safety firmy Pfizer. Potwierdził on światowy trend wzrostu raportowania działań niepożądanych, pochodny do podnoszenia się świadomości środowiska medycznego i pacjentów co do znaczenia takiego działania. Analizując dane pochodzące z wielu krajów w dłuższym okresie można wysnuć wniosek, że im nowocześniejsze są leki, tym mniej NDL jest zgłaszanych – podsumował w swoim wystąpieniu.

O lokalnej perspektywie procesu zbierania NDL mówiła prof. Anna Mahoy-Mokrzyńska z Regionalnego Ośrodka Monitorowania NDL w Szczecinie. Omówiła zjawiska obserwowane w praktyce, które mogą mieć istotny wpływ na efekty stosowania leków – np. zażywanie preparatów, które nie zostały wypisane przez lekarza danemu pacjentowi, równoczesne stosowanie kilku leków zawierających tę samą substancję czynną, dostępnych pod różnymi nazwami handlowymi czy samodzielne modyfikowanie dawek. Wskazała na fakt, że w związku ze starzeniem się społeczeństwa i coraz powszechniejszymi chorobami cywilizacyjnymi, a co za tym idzie stosowaniem przez pacjentów wielu leków jednocześnie, znacząco zwiększa się liczba NDL wynikających z interakcji między nimi: Przy stosowaniu 8 różnych preparatów dziennie ryzyko wystąpienia NDL wynosi 100%. Dlatego tak ważna jest edukacja środowiska medycznego i pacjentów, zarówno w zakresie prawidłowego stosowania leków, jak i zgłaszania NDL.

Analizę danych z mediów społecznościowych w kontekście bezpieczeństwa farmakoterapii (social listening) przedstawiła reprezentująca INFARMĘ Anna Konstantynowicz z GSK. Omówiła doświadczenia firmy płynące z realizacji globalnego projektu: Contextualization of Real-World Drug Use Through Social Listening. Media społecznościowe są ważnym, dodatkowym źródłem informacji na temat bezpieczeństwa farmakoterapii, które mogą wspierać obecny system Pharmacovigilance. Dają możliwość poznania perspektywy pacjenta na temat: stosowania leków, chorób, dostępnych metod terapii, percepcji skuteczności i potencjalnych zdarzeń niepożądanych – podkreśliła.

Pole do edukacji

W drugiej części spotkania prelegenci mówili o działaniach edukacyjnych podejmowanych w obszarze pharmacovigiliance.

Dyrektor Departamentu Monitorowania NDL w URPL, Andrzej Czesławski, omówił skierowane do pacjentów kampanie edukacyjne, które mają przyczynić się do podniesienia poziomu świadomości ryzyka występowania NDL i konieczności odpowiedniego ich zgłaszania. Dr Magdalena Hurkacz z Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego we Wrocławiu przedstawiła realizowane na terenie szpitala corocznie akcje skierowane do pacjentów: Spotykają się one z dużym zainteresowaniem chorych, dla których jest to okazja do wysłuchania informacji  w prosty, zrozumiały dla nich sposób. Wielu pacjentów zgłasza trudności w rozumieniu treści ulotek – są one trudne i mało czytelne, a sformułowania – zgodne z wymogami – przerażają, co czasami skutkuje odstawianiem leków”.

O roli relacji lekarz – pacjent dla bezpieczeństwa farmakoterapii mówiła dr Dagmara Mirowska-Guzel z Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego. Wskazała na potrzebę edukacji środowiska lekarskiego, które nadal nie przykłada należytej wagi do zagadnienia zgłaszania występowania NDL, co może być powiązane z obawami o posądzenie o błąd w sztuce lekarskiej. Jak wynika z badań realizowanych w Polsce w 2015 roku aż 19% lekarzy nie traktuje zgłaszania NDL jako swojego obowiązku, a 26% nie uważa, aby konieczne było zgłaszanie wszystkich ciężkich NDL. Dlatego zasadna jest odpowiednia edukacja już studentów kierunków medycznych i farmaceutycznych – mówiła prof. Anna Wiela-Hojeńska z Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu, która opowiedziała o kształceniu akademickim w zakresie bezpieczeństwa farmakoterapii. Prof. Wiela-Hojeńska wskazała na zasadność wypracowania przez uczelnie odpowiednich standardów, np. organizacji wspólnych zajęć dydaktycznych dla studentów różnych kierunków oraz zwiększenia liczby godzin zajęć praktycznych. Do podniesienia stopnia odpowiedniego rozumienia wagi tematu zgłaszania NDL jest również niezbędne wprowadzenie obowiązku szkoleń podyplomowych – podkreśliła.

O inicjatywach edukacyjnych podejmowanych na rzecz chorych mówiła reprezentująca Fundację Obywatele Zdrowo Zaangażowani dr Anna Staniszewska. Na podstawie badań prowadzonych przez FOZZ można stwierdzić, że jakkolwiek świadomość możliwości zgłoszenia NDL jest stosunkowo wysoka, to już tryb i zakres realizacji takiego zgłoszenia nie jest dla wielu pacjentów jasny. Dlatego ważne są wszelkie inicjatywy zmierzające w kierunku odpowiedniej edukacji chorych, poczynając od aktywności URPL, poprzez akcje realizowane w placówkach zdrowia, warsztaty dla seniorów czy akcje prowadzone w mediach społecznościowych. Tylko różnorodne, dopasowane do różnych grup wiekowych aktywności dają realną szansę na dotarcie z odpowiednim przekazem – mówiła.

Na zakończenie tej części spotkania dr Marcin Kruk, reprezentujący PTBFarm, zaprezentował opublikowany w czerwcu br. podręcznik pharmacovigiliance, który zbiera cały zakres najaktualniejszej wiedzy z zakresu monitorowania NDL.

Wymiana opinii

Kolejną częścią konferencji była debata z udziałem przedstawicieli środowiska medycznego, URPL, pacjentów oraz firm farmaceutycznych. Uczestnicy byli zgodni, że edukacja pacjentów w zakresie świadomego obserwowania przebiegu procesu leczenia, w tym występowania NDL, ma zasadnicze znaczenie dla podnoszenia bezpieczeństwa terapii. Podkreślali, że działania niepożądane leków mogą wynikać nie tylko z nieprawidłowego ich stosowania, ale również zmienności osobniczej, uczuleń itp.

Dyskutanci mówili o tym, że konieczne jest podnoszenie wśród pacjentów odpowiedzialności za wynik procesu terapeutycznego. Przytoczone zostały dane pokazujące, że nawet 20% pacjentów stosuje leki, które nie im zostały przepisane, a duża część z nich świadomie pomija dawki (np. w przypadku rygorystycznego leczenia przeciw białaczce szpikowej ok 17% pacjentów) lub je modyfikują.

Uczestnicy panelu mówili również o tym, że pacjenci opierają się na informacjach z grup dyskusyjnych funkcjonujących w internecie, które mają charakter sensacyjny, opisują pojedyncze zdarzenia i nie powinny być podstawą do jakichkolwiek działań zmierzających do samodzielnej zmiany trybu leczenia.

Zgodzili się również, że zadaniem lekarza jest poświęcenie pacjentowi takiej ilości czasu i przekazanie niezbędnych informacji w taki sposób, aby wychodząc z gabinetu nie miał on wątpliwości, co do właściwego postępowania.

Monitorowanie NDL w placówkach ochrony zdrowia

Na ostatnią część konferencji złożyły się wystąpienia poświęcone monitorowaniu bezpieczeństwa farmakoterapii w placówkach służby zdrowia. Uczestnicy sesji – prof. Michał Kurek z Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego, dr Jarosław Woroń z Regionalnego Ośrodka Monitorowania NDL w Krakowie oraz pani Anna Góralewska z Wojewódzkiej stacji Sanepidu w Warszawie – przedstawili różnorodne doświadczenia placówek w zakresie prowadzenia monitorowania NDL.

Wykładowcy przyłączyli się do głosu uczestników poprzednich sesji, iż kluczowe dla bezpieczeństwa farmakoterapii pozostaje odpowiednie edukowanie wszystkich stron procesu – lekarzy i farmaceutów (co jest konieczne ze względu na pojawiające się wciąż na rynku nowe leki oraz suplementy diety), pacjentów i ich opiekunów (co ma znaczenie przy coraz częściej występującej wielolekowości, zaleconej przez specjalistę terapii lub będącej próbą samoleczenia).

 

Patronami wydarzenia były: Naczelna Izba Lekarska, Naczelna Izba Aptekarska, Okręgowa Izba Lekarska w Warszawie, Okręgowa Izba Aptekarska w Warszawie, Polskie Towarzystwo Farmakologii Klinicznej i Terapii, Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych oraz Warszawski Uniwersytet Medyczny. Patronat honorowy nad konferencją objął Minister Zdrowia.

Program konferencji>>>

 

Podziel się:

page: 0,2161 s, time: 0,2178 s cache, query: 23, querytime: 0,0017 s