• Polska osiągnęła 58,5 pkt w indeksie Access GAP 2026 (wobec 61,5 pkt w 2025 r.), utrzymując 2. miejsce wśród krajów Grupy Wyszehradzkiej – za Czechami, a przed Węgrami i Słowacją.
• W Polsce mieliśmy do czynienia z największą dynamiką nowych refundacji – tylko tu mamy wzrost wskaźnika w porównaniu z zeszłym rokiem.
•  W kolejnych edycjach wskaźnik dla Polski uległ znaczącej poprawie.
• W ujęciu czteroletnim Polska poprawiła wynik z ok. 42 pkt w 2022 r. do 58,5 pkt w 2026 r. (najwyższy poziom osiągnięto w 2025 r.: 61,5 pkt). 
• Liderem pozostają Czechy z wynikiem: 62,5 pkt.–mają najwyższy wynik w każdej edycji
• W onkologii Polska poprawiła wynik z 65 do 67 pkt i pozostaje liderem regionu V4; największą poprawę odnotowano m.in. w raku jajnika oraz w ostrej białaczce szpikowej (AML).
• Kardiologia to nowy obszar badany po raz pierwszy w edycji 2026 – i jednocześnie jeden z najsłabszych wyników w Polsce; w niewydolności serca spośród 4 terapii zarejestrowanych w latach 2010–2025 w Polsce dostępne są 2.
• Spadek wyników w 2026 r. jest w dużej mierze efektem zmian metodologicznych (wyłączenie SMA z analizy oraz zastąpienie choroby Parkinsona obszarem kardiologicznym), które obniżyły wyniki we wszystkich krajach V4.
• Największe wyzwania pozostają w chorobach powszechnych – wynik spadł z 48 do 46 pkt, a najsłabsze obszary to nadal cukrzyca oraz choroby kardiologiczne i pokrewne.
• Średni czas od rejestracji do refundacji leku w krajach V4 wydłużył się do 1 108 dni (rok wcześniej: 1 086 dni). Dla Polski to 1 211 dni, czyli ok. 3,3 roku.

Zaktualizowane dane na platformie Access GAP – w tegorocznej edycji obejmującej już cztery lata porównań oraz istotne zmiany metodologiczne – pokazują, że Polska utrzymuje relatywnie silną pozycję w regionie, ale jednocześnie mierzy się z narastającymi barierami systemowymi: wydłużającą się ścieżką od rejestracji do refundacji oraz pogarszającą się terminowością diagnostyki.

Cztery lata danych – postęp Polski i pozycja lidera

W pierwszej edycji (2022) Polska miała wynik ok. 42 pkt i była najsłabszym krajem V4. W kolejnych latach nastąpiła wyraźna poprawa, a najwyższy wynik osiągnięto w 2025 r. (61,5 pkt). W edycji 2026 łączny wynik spadł do 58,5 pkt, co wynika w dużej mierze z dwóch decyzji metodologicznych przyjętych a priori:

• wyłączenia SMA z analizy (obszar uznany za dobrze „zaopiekowany” terapeutycznie, o utrwalonych standardach leczenia w krajach V4),
• zastąpienia choroby Parkinsona obszarem kardiologii i chorób pokrewnych – ze względu na większe obciążenie populacyjne oraz dynamikę rozwoju nowych terapii.

Wynik Polski w 2026 r. nadal plasuje nas na 2. miejscu w V4. Liderem pozostają Czechy (62,5 pkt), a wyniki Węgier i Słowacji wyniosły odpowiednio 52,9 i 52,1 pkt.

Onkologia – Polska umacnia pozycję lidera w V4

W 2026 r. Polska poprawiła wynik w onkologii z 65 do 67 pkt, co jest najlepszym rezultatem wśród krajów V4. Poprawa wiąże się przede wszystkim ze wzrostem wskaźników związanych z refundacją w każdym z czterech ocenianych nowotworów.

Najbardziej widoczna zmiana dotyczy raka jajnika: wynik wzrósł z 69,2 pkt w 2025 r. do 78,7 pkt w 2026 r. W 2025 r. refundacją w Polsce objęto dwa leki stosowane w raku jajnika, które w pozostałych krajach V4 nie są finansowane ze środków publicznych.

Dużą poprawę odnotowano także w hematoonkologii: w ostrej białaczce szpikowej (AML) wynik wzrósł z 65,1 do 71 pkt, co wiąże się m.in. ze wzrostem liczby pacjentów leczonych wyróżnionymi terapiami oraz szerszą dostępnością leków.

Choroby rzadkie – spadek, ale Polska nadal liderem

W obszarze chorób rzadkich wynik Polski spadł z 72 pkt do 64 pkt. Kluczowe dla interpretacji tegorocznych danych jest jednak uwzględnienie zmiany metodologicznej: SMA zostało wyłączone z monitoringu jako obszar o utrwalonych standardach leczenia i wysokim poziomie zaopiekowania w krajach V4. Oznacza to, że proste porównanie „rok do roku” w tej kategorii w większym stopniu odzwierciedla zmianę konstrukcji indeksu niż realne cofnięcie się systemu.

Warto podkreślić, że pomimo zmian metodologicznych Polska ze wskaźnikiem 64 pkt. nadal wyprzedza Węgry (49 pkt.) i Słowację (47 pkt.) a tylko 2 punktami ustępuje miejsca tylko Czechom (66 pkt.)

Choroby powszechne – nadal najsłabszy obszar, choć w cukrzycy widać stopniową poprawę

Podobnie jak w poprzednich edycjach, najsłabsze wyniki Polska uzyskuje w chorobach powszechnych. W 2026 r. wynik w tej kategorii wyniósł 45,8 pkt (wobec 47,6 pkt w 2025 r.).

Wśród monitorowanych obszarów chorób powszechnych relatywnie najniższe rezultaty dotyczą cukrzycy, choć Access GAP pokazuje stopniowe zmniejszanie luki w kolejnych latach. W samym obszarze cukrzycy wynik poprawił się z 41 do 44 pkt, co wskazuje na postęp, ale nie rozwiązuje problemu systemowej nierównowagi pomiędzy dostępem w onkologii i chorobach rzadkich a obszarem chorób przewlekłych.

Kardiologia – nowy obszar badany po raz pierwszy w edycji 2026

W edycji 2026 po raz pierwszy włączono do modelu choroby kardiologiczne i pokrewne. Dane pokazują, że choć ogólne wskaźniki Access GAP dla Słowacji i Węgier są zwykle niższe niż dla Polski i Czech, to w przypadku oceny dla chorób kardiologicznych jest odwrotnie – Polska i Czechy wypadają wyraźnie gorzej.

W analizie Access GAP główny punkt odniesienia w zakresie dostępności technologii medycznych stanowią m.in. leki stosowane w niewydolności serca – spośród czterech terapii zarejestrowanych w okresie 2010–2025 w Polsce dostępne są dwie.

Istotnym elementem wyzwania jest także diagnostyka – np. badania genetyczne w kierunku hipercholesterolemii rodzinnej (geny LDLR, APOB, PCSK9) są co prawda finansowane ze środków publicznych, jednak w opinii ekspertów ich realna dostępność pozostaje bardzo niska.

Czas dostępu: refundacja i diagnostyka nadal ograniczają realne korzyści pacjentów

W edycji 2026 jednym z najmocniej wybrzmiewających wniosków jest dalsze wydłużanie się czasu od rejestracji do refundacji. Średnia dla krajów V4 wzrosła do 1 108 dni, a dla Polski – do 1 211 dni (ok. 3,3 roku). Oznacza to, że nawet przy postępach w wybranych obszarach refundacyjnych pacjenci wciąż zbyt długo czekają na leczenie zgodne z nowoczesnymi standardami.

Równolegle Access GAP sygnalizuje pogorszenie w części wskaźników związanych z terminowością diagnostyki. Przykładem jest obszar astmy, gdzie wynik spadł z 65,1 do 58,4 pkt, przede wszystkim ze względu na wydłużenie czasu oczekiwania na diagnostykę (spirometrię) oraz urealnienie oceny dostępu.

Kontekst europejski - zdrowie jako inwestycja i element bezpieczeństwa zdrowotnego 

Wnioski płynące z Access GAP 2026 wpisują się w szerszą debatę europejską o tym, czy Europa i państwa członkowskie traktują zdrowie oraz innowacje medyczne jako strategiczną inwestycję. Europa stoi dziś przed wyborem: albo stworzy warunki sprzyjające rozwojowi i wdrażaniu innowacyjnych terapii, albo pozostanie w tyle w globalnym wyścigu o inwestycje w sektorze life science. Ten kontekst jest szczególnie istotny, ponieważ – mimo ogromnego potencjału – Unia Europejska traci konkurencyjność na rzecz USA i Chin w obszarze badań, innowacji i badań klinicznych, a konsekwencje tej tendencji dotyczą nie tylko gospodarki, ale również pacjentów i ich dostępu do nowych terapii. Oznacza to, że Access GAP należy czytać nie tylko jako miarę „luki zdrowotnej”, lecz także jako sygnał ostrzegawczy: bez stabilnych, przewidywalnych i długofalowych decyzji wspierających innowacje coraz większa część przełomowych terapii może powstawać i być wdrażana poza Europą. W tym samym czasie Polska stoi u progu ważnych decyzji krajowych – rozpoczęte prekonsultacje nad dokumentem Polityka Lekowa 2.0 oraz prace nad zmianami w obszarze refundacji to rzadka szansa na zbudowanie długoterminowych ram, które połączą cele zdrowotne z rozwojowymi i przemysłowymi, wzmocnią przewidywalność systemu i ułatwią przełożenie innowacji na realną dostępność dla pacjentów. 

„Tegoroczne dane Access GAP 2026 pokazują dwa równoległe obrazy polskiego systemu ochrony zdrowia. Z jednej strony Polska utrzymuje silną pozycję w regionie V4 i pozostaje liderem w onkologii — co potwierdza, że w wybranych obszarach potrafimy skutecznie przekładać innowacje na decyzje refundacyjne. Z drugiej strony rośnie ryzyko, że pacjenci nie odczują pełnych korzyści z postępu medycyny, jeśli nadal będzie wydłużać się czas od rejestracji do refundacji — w Polsce to już średnio 1 211 dni, czyli około 3,3 roku.

Jednocześnie musimy patrzeć na dostęp do innowacji w znacznie szerszym kontekście: spadku konkurencyjności Europy w obszarze badań i rozwoju oraz narastającej presji globalnej, w tym zmian w polityce USA takich jak podejście typu „Most Favoured Nation”, które mogą przełożyć się na warunki inwestowania i wyceny innowacyjnych terapii. Jeżeli Europa nie zbuduje stabilnych i przewidywalnych ram dla innowacji, coraz większa część przełomowych technologii będzie powstawać i trafiać do pacjentów poza naszym kontynentem — a to uderzy zarówno w bezpieczeństwo zdrowotne, jak i potencjał gospodarczy.

Dlatego tak ważne są obecne prace nad Polityką Lekową 2.0 i zmianami w refundacji — to moment, w którym możemy wzmocnić przewidywalność decyzji, skrócić czas dostępu i lepiej powiązać cele zdrowotne z rozwojowymi oraz przemysłowymi. Nowy strategiczny dokument powinien wprost adresować te wyzwania geopolityczne i europejskie, bo dziś polityka lekowa to nie tylko kwestia organizacji systemu, ale element odporności państwa. Zdrowie to inwestycja, nie koszt — a szybsza diagnostyka i wcześniejsze leczenie oznaczają mniej hospitalizacji, mniej powikłań i realne korzyści dla pacjentów, gospodarki oraz bezpieczeństwa kraju.” –podkreśla Michał Byliniak, Dyrektor generalny INFARMA 

Zdrowie to inwestycja – nie koszt

Dane Access GAP 2026 potwierdzają, że poprawa dostępu do terapii i diagnostyki to nie tylko kwestia jakości opieki, ale również racjonalności ekonomicznej. Szybsza diagnostyka i skuteczniejsze leczenie ograniczają powikłania, hospitalizacje oraz koszty pośrednie (absencje, spadek produktywności, obciążenia systemu świadczeń społecznych). W warunkach rosnącej presji demograficznej i epidemiologicznej – szczególnie w obszarze chorób przewlekłych – brak wyrównywania luk dostępności może oznaczać narastające koszty dla całego państwa.

*Łączny wskaźnik KPI Access GAP (0–100 pkt) obejmuje osiem równoważnych komponentów:

1. Ograniczenia we wskazaniach refundacyjnych.
2. Czas dostępu – czas od rejestracji do refundacji.
3. Zgodność z międzynarodowymi wytycznymi klinicznymi.
4. Programy dostępu indywidualnego (wczesny dostęp, np. RDTL).
5. Wzrost dostępu do nowych terapii.
6. Rozpowszechnienie nowych terapii (rzeczywiste użycie).
7. Refundacja testów molekularnych.
8. Dostęp do zaawansowanej diagnostyki.

O Access GAP

Access GAP to interaktywna platforma internetowa prezentująca dostęp do innowacyjnych leków i rozwiązań diagnostycznych w krajach Grupy Wyszehradzkiej – Polski, Węgier, Czech i Słowacji. Dane udostępniane na stronie internetowej gapv4.eu w przystępny sposób pokazują różne aspekty diagnostyki i leczenia chorób onkologicznych, rzadkich i powszechnych. Celem projektu jest wspieranie dialogu i identyfikacja obszarów wymagających intensyfikacji działań na rzecz pełniejszego, realnego dostępu pacjentów do innowacji medycznych.